Erik

Erik Hakkında Genel Bilgi

Erik (Prunus türleri), Gülgiller (Rosaceae) familyasına ait, geniş tür ve çeşit zenginliğine sahip önemli bir meyve grubudur. Erikler kökenlerine göre üç ana grupta incelenir:

Asya – Avrupa kökenli erikler
Japonya – Çin kökenli erikler
Kuzey Amerika kökenli erikler

Asya–Avrupa grubunda Giant, President, Italian, Sugar, Stanley, Karagöynük, Köstendi, Diamond, Victoria ile Can erikleri (Papaz, Can, Aynalı, Havran); Japonya–Çin grubunda Climax, Santa Rosa, Beauty, Formosa; Kuzey Amerika grubunda ise Golden Beauty ve Robinson çeşitleri yer almaktadır.

Türkiye’de erik; Doğu Anadolu’nun yüksek yaylaları ile Güneydoğu Anadolu’nun aşırı sıcak ve kurak bazı alanları dışında hemen her bölgede başarıyla yetiştirilebilmektedir. Bu geniş adaptasyon yeteneği, eriği Türkiye’nin en yaygın meyve türlerinden biri hâline getirmiştir.

Olgunlaşma zamanına göre erik türleri yıl içine yayılır. Erkenci Can erikleri ilkbahar sonu ve yaz başında olgunlaşırken, yaz ortasında Japon erikleri (Prunus salicina), ağustos ayından itibaren ise Avrupa erikleri (Prunus domestica) olgunlaşır ve bazı çeşitler ekim ayına kadar tüketilebilir. Meyveler tür ve çeşidine göre farklı irilik, şekil ve renkte olup; kabuk renkleri yeşil, sarı, kırmızı ve mor tonlarındadır.

Türkiye’de en çok bilinen erik çeşitleri arasında Can eriği, Papaz eriği, Mürdüm eriği ve Tatlı Üryani eriği öne çıkmaktadır. Eriklerin anavatanının Anadolu, Kafkasya ve Hazar Denizi çevresi olduğu kabul edilmekte; tarihsel göçler ve ticaret yolları sayesinde dünyanın farklı iklim bölgelerine yayıldıkları düşünülmektedir. Prunus insititia türünün anavatanı ise Şam bölgesi olarak bilinmektedir.

Dünya genelinde 2000’den fazla erik çeşidi bulunmakta olup, Türkiye’de yetiştirilen çeşit sayısı 200’ün üzerindedir. Bu zenginlik, Türkiye’yi erik gen kaynakları açısından önemli ülkelerden biri hâline getirmektedir.

Erik Anaçları

Myrobolan 29 C

Yarı bodur gelişim gösteren ve çok farklı toprak koşullarına uyum sağlayabilen bir anaçtır. Hem yüzeysel hem de kısmen derine inen kök sistemine sahiptir. Ağır, killi ve kireçli topraklara dayanıklılığı iyidir. Kök ur nematodlarına dayanıklıdır. Üzerindeki çeşidi erken yaşta meyveye yatırır. Ayrıca birçok kayısı çeşidi için de anaç olarak kullanılmaktadır.

Marianna 2624

Myrobolan 29 C’ye göre daha zayıf gelişim gösteren, yüzeysel kök sistemine sahip yarı bodur bir anaçtır. Ağır ve killi topraklara dayanıklılığı yüksektir. Kök ur nematodlarına dayanıklı olmakla birlikte bakteriyel dal kanserine hassastır. Bazı kayısı çeşitleriyle de uyumludur.

Pixy

Klasik erik çöğürünün yaklaşık %40–50’si kadar gelişim gösteren bodur bir anaçtır. Organik maddece zengin, iyi havalanan ve süzek topraklarda daha iyi sonuç verir. Dikimden yaklaşık 3 yıl sonra verime yatar. Sık dikime uygundur; ancak sulama ve bakım koşulları mutlaka iyi olmalıdır.

Marianna GF 8/1

Myrobolan 29 C’ye göre daha yüzeysel kök yapısına sahiptir. Su tutma kapasitesi yüksek topraklar için uygundur. Özellikle taban neminin yeterli olduğu alanlarda tercih edilmektedir.

Erik İçin İklim ve Toprak İstekleri

İklim İstekleri

Erikler, türlerine bağlı olarak ılıman, sıcak ılıman ve serin ılıman iklimlerde yetiştirilebilir. Bazı tür ve çeşitler kısa kış dinlenme ihtiyacı sayesinde subtropik bölgelerde de yetiştirilebilmektedir. Erken çiçek açan çeşitler ilkbahar geç donlarına karşı hassastır.

Yıllık yağışın iyi dağıldığı ve 750 mm civarında olduğu bölgelerde sulamasız yetiştiricilik mümkün olsa da, meyve iriliği ve kaliteyi artırmak için düzenli su temini büyük avantaj sağlar.

Toprak İstekleri

Erikler toprak açısından orta derecede seçici meyve türlerindendir. Japon erikleri, humusça zengin, sıcak ve nem tutma kapasitesi iyi topraklarda; Avrupa erikleri, ağır ve killi topraklarda daha iyi sonuç verir. Drenajı zayıf topraklarda erikler; badem, kiraz, kayısı ve şeftaliye göre daha iyi performans gösterir. En uygun toprak pH’sı 6,5–7 aralığındadır.