Şeftali

Şeftali Hakkında Genel Bilgi

Şeftali (Prunus persica), Gülgiller (Rosaceae) familyasına ait, yaz aylarında tüketilen, ekonomik değeri yüksek bir meyve türüdür. Ana vatanının Doğu Asya ve Çin olduğu kabul edilen şeftali, tarih boyunca uzun yaşam ve ölümsüzlük sembolü olarak görülmüştür. Çin’den Batı Asya’ya, oradan Avrupa’ya yayılmış; Avrupa’ya İran üzerinden ulaştığı için Romalılar tarafından Prunus persica olarak adlandırılmıştır.

Şeftali ağacı ılıman ve sıcak iklimleri sever, ortalama 25–30 yıl yaşayabilen, çok uzun ömürlü olmayan bir meyve ağacıdır. En fazla 6–7 metre boya ulaşır. Yaprakları uzun, ucu sivri, koyu yeşil ve tüysüzdür. İlkbaharda açan pembe renkli çiçekleri oldukça gösterişlidir.

Şeftali meyvesi bol sulu, tatlı ve aromatiktir. Kabuk yapısına göre iki ana gruba ayrılır:

Tüylü şeftali
Tüysüz şeftali (Nektarin)

Çekirdeğin etten ayrılma durumuna göre ise yarma şeftali ve et şeftalisi olarak sınıflandırılır. Yarma şeftaliler genellikle taze tüketim için tercih edilir.

Şeftali, besin değeri yüksek bir meyvedir. 100 gram taze şeftalide ortalama olarak;

7–12 g doğal şeker
B grubu vitaminleri (Tiamin, Riboflavin, Niasin)
2–20 mg C vitamini
A ve B vitaminleri bulunur

Taze tüketimin yanı sıra meyve suyu, konsantre, pulp, kurutma, dondurma, reçel ve marmelat yapımında kullanılarak tarımsal sanayiye önemli bir hammadde sağlar.

Türkiye’de şeftali; Marmara (özellikle Bursa) ve Akdeniz bölgeleri başta olmak üzere, Muş, Ağrı, Sivas, Yozgat, Siirt gibi birkaç il dışında hemen her bölgede yetiştirilebilmektedir. Uygun mikroklima koşullarında bu illerde de üretim mümkündür. Türkiye, dünya şeftali üretiminde önemli ülkeler arasında yer almakta olup, Marmara Bölgesi üretimde lider konumdadır.

Şeftali Anaçları

GF 677 (Şeftali × Badem Melezi)

Kuvvetli gelişen bir anaçtır. Kireçli, yüksek pH’lı ve zayıf bünyeli topraklara son derece dayanıklıdır. Şeftali sökümü yapılan alanlarda yeniden dikim için uygundur. Kök ur nematodlarına hassas olması nedeniyle ağır ve su tutan topraklarda önerilmez. Meyve verimi ve kalitesini artırıcı etkisi vardır.

Cadaman

GF 677’ye yakın kuvvette gelişir. Ağır bünyeli topraklara ve kök ur nematodlarına daha dayanıklıdır. Kireçli topraklara orta derecede tolerans gösterir.

GxN 15 (Garnem)

Kireçli ve ağır topraklara uyum sağlayabilen, demir klorozuna ve kök ur nematodlarına dayanıklı bir anaçtır. Yeniden dikim alanlarında güvenle kullanılabilir. Meyve verimi ve kalitesi üzerine olumlu etkilidir.

Kireci yüksek topraklarda badem kökenli anaçlar, nispeten ağır topraklarda ise erik anaçları tercih edilerek şeftali yetiştiriciliğinde başarı artırılabilir.

Şeftali İçin İklim ve Toprak İstekleri

İklim İstekleri

Şeftali yetiştiriciliğini sınırlayan başlıca faktörler; Düşük kış sıcaklıkları, Kış soğuklama ihtiyacı, İlkbahar geç donları ve Yetersiz yaz sıcaklığıdır. Kış sıcaklığının –18 / –20 °C’ye düştüğü bölgelerde gözler ve sürgünler zarar görür. Erken çiçek açtığı için ilkbahar geç donlarına karşı hassastır. Yaz sıcaklığının düşük olduğu bölgelerde meyve olgunlaşması gecikir ve verim düşer.

Toprak İstekleri

Şeftali; derin, süzek, kumlu-tınlı, alüviyal ve çabuk ısınan toprakları sever. Toprak pH’sı 6–7 arasında olmalıdır. Kumlu topraklarda yeterli sulama ve dengeli gübreleme ile başarılı sonuçlar alınabilir.

Ağır killi ve drenajı zayıf topraklarda ise gelişme zayıflar; zamklanma, yaprak sararması ve mantari hastalıklar sık görülür.