Armut

Armut Hakkında Genel Bilgi

Armut; ülkemizin hemen her bölgesinde yetişebilen, küçük çekirdekli, tatlı, sulu ve aromatik bir meyvedir. Beyaz renkli çiçeklere sahip olan armut, botanik özellikleri bakımından elma ve ayva ile aynı familyada yer alır. Yenilen etli kısmı, çiçek ekseninin etleşmesiyle oluştuğundan armut “yalancı meyve” grubuna girer.

İçeriğinde bulunan doğal şekerler ile birlikte A, B1, B2 ve C vitaminleri sayesinde besin değeri yüksek ve sağlıklı bir meyvedir. Ana vatanı Anadolu olan armut, buradan Avrupa’ya yayılmıştır. Tarihi kaynaklar, armut yetiştiriciliğinin Etiler dönemine kadar uzandığını göstermektedir.

Armut üretimi genellikle aşı yoluyla yapılır. Doğada kendiliğinden yetişen ve “ahlat” (Pyrus elaeagnifolia) olarak bilinen yabani armut türleri, kaliteli çeşitlerin aşılanmasıyla kültür armutlarına dönüştürülür. Kazık kök yapısına sahip olması nedeniyle armut ağacı, derin, geçirgen ve besin maddesi açısından zengin toprakları tercih eder.

Bakımı düzenli yapılmadığında hastalık ve zararlılara karşı hassaslaşan armut ağaçları, doğru yetiştirme koşullarında oldukça verimli olup bir ağaçtan 50–400 kg arasında ürün alınabilir. Kuraklığa dayanıklı meyve türleri arasında yer alır.

7–8 metreye kadar boylanabilen armut ağacının yaprakları yalın, parlak yeşil renkli ve ince dişlidir. İlkbaharda açan beyaz çiçekleri yabani güle benzer. Çoğu armut çeşidi tozlanmaya ihtiyaç duyar; ancak bazı çeşitlerde döllenme olmadan da çekirdeksiz meyve oluşabilmektedir.

Armut; taze tüketimin yanı sıra reçel, marmelat, tatlı, meyve suyu, likör ve distile içeceklerin yapımında da kullanılır. Ayrıca armut ağacının kırmızımsı renkteki odunu, kolay işlenmesi ve iyi cila tutması sayesinde ince marangozluk işlerinde değerlidir.

Daha az derin topraklarda bodur armut yetiştiriciliği için ayva anaçları kullanılmakta, bu anaçlar üzerine armut aşısı uygulanmaktadır. Ancak ayva anaçlı armutlar soğuklara daha hassas olup düzenli sulama gerektirir.

Türkiye, dünya armut üretiminde ilk sıralarda yer almakta olup; ABD, Japonya, İspanya, Fransa ve Almanya’dan sonra önemli üretici ülkelerden biridir.

Armut Anaçları

Fox 9

Yarı bodur gelişim gösteren, verimli ve meyve kalitesini artıran bir anaçtır. Kireçli ve yüksek pH’lı topraklara dayanıklıdır. Çoğu armut çeşidi ile uyumludur, erken meyveye yatar ve sık dikime uygundur.

Farold 87

Standart tohum anacının yaklaşık %70’i kadar gelişir. Soğuk iklim koşullarına ve ateş yanıklığına dayanıklıdır. Asya kökenli armut çeşitleriyle uyumludur.

Fox 11

Orta kuvvette yarı bodur bir anaçtır. Güçlü kök yapısı sayesinde farklı toprak tiplerine uyum sağlar. Kireçli ve yüksek pH’lı topraklara dayanıklıdır, verimi artırıcı etki gösterir.

Farold 40

Organik maddece zengin ve geçirgen topraklar için idealdir. Ateş yanıklığına dayanıklıdır, Avrupa kökenli armut çeşitleriyle uyumludur. Orta ve sık dikime uygundur.

OHF 333

Orta kuvvette gelişir. Ateş yanıklığına dayanıklıdır ancak kireçli ve ağır topraklar için uygun değildir. Bazı çeşitlerde meyve iriliği ve verimi düşürebilir.

Quince A

Ayva kökenli, orta kuvvette bir anaçtır. Erken meyveye yatırır ve sık dikime uygundur. Bazı armut çeşitleriyle uyuşmazlık gösterebildiğinden ara anaç gerekebilir.

Quince C

Bodur gelişimlidir ve telli terbiye sistemi gerektirir. Kireçli ve kurak topraklara hassastır.

Quince BA 29

Yarı bodur gelişim gösterir, verim ve meyve kalitesi üzerine olumlu etkisi vardır. Ağır ve su tutan topraklara toleranslıdır. 2. yıldan itibaren verime geçer.

Armuta Uygun İklim ve Toprak İstekleri

İklim İstekleri

Armut, elmaya göre soğuklara daha az dayanıklıdır. Çiçekler –2,2 °C, genç meyveler ise –1,1 °C’de zarar görebilir. İlkbahar geç donları armut için önemli bir risktir. Kış dinlenme döneminde 7,2 °C’nin altında 1200–1500 saat soğuklama ihtiyacı vardır.

Toprak İstekleri

Armut, farklı toprak koşullarına uyum sağlayabilen bir meyve türüdür. Ancak en iyi gelişimi derin, geçirgen, sıcak ve organik maddece zengin topraklarda gösterir. Yüzlek ve yüksek kireçli topraklarda özellikle ayva anaçlı armutlarda demir noksanlığı görülebilir. Bu nedenle bahçe tesisinden önce toprak analizi yapılmalı ve gerekirse organik madde takviyesi sağlanmalıdır.